Nasza witryna stosuje pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Dalsze korzystanie z witryny oznacza zgodę na wykorzystanie plików cookies zgodnie z Polityką cookies. Jeżeli nie akceptują Państwo Polityki, prosimy o niekorzystanie z naszej witryny.

aktualności biuro prasowe kontakt mapa strony drukuj stronę

Wizyta u specjalisty

Cel spotkania ze specjalistą zależy od etapu leczenia, a także od tego, na ile związek między Tobą a psychiatrą ma cechy przymierza terapeutycznego. Najogólniej można powiedzieć, że spotkania terapeutyczne (wizyty u psychiatry lub psychoterapeuty) są po to, by odzyskiwać zdrowie, a jeśli jest ono na optymalnym poziomie, to po to, by je wzmacniać i rozwijać. Pamiętajmy, że zdrowie to nie tylko brak objawów, ale także dobra jakość życia, dobre funkcjonowanie społeczne i zawodowe, dobry nastrój i poczucie sensu własnego życia. Ta długa lista, a można by ją czynić jeszcze dłuższą, wskazuje, że o pełnię zdrowia nie jest łatwo. Nie zmienia to faktu, że w czasie nawet krótkiej wizyty można kilka z tych punktów z lekarzem omówić i coś takiego uzgodnić, co będzie zdrowiu sprzyjało.

WIZYTA U LEKARZA PSYCHIATRY

Być może czujesz, że wyobrażenia o pacjentach psychiatrycznych i psychiatrii są pełne uprzedzeń. Nieraz o psychiatrach też myśli się podobnie poprzez negatywne stereotypy. Nie zrażaj się tym: psychiatra jest osobą, która jest profesjonalnie przygotowana do rozmowy i do rozumienia pacjenta.

Zacznijmy od objawów.
Lekarz powinien wiedzieć, czy i jakie objawy chorobowe u pacjenta występują, jaka jest ich dynamika (to znaczy: jak się zmieniają z upływem czasu) i jak sobie pacjent z nimi radzi. Żeby psychiatra tą wiedzą dysponował, potrzebna jest otwartość w rozmowie i przekonanie pacjenta, że szczerość wobec psychiatry jest w jego interesie. Im więcej doświadczenia ze swoją chorobą, chorowaniem i leczeniem ma sam pacjent, im bardziej jest w tej sprawie kompetentny, tym ta część rozmowy może być bardziej rzeczowa. Panie doktorze, znowu mam głosy – chociaż takie zdanie dla kogoś z zewnątrz może się wydawać dziwne, psychiatra zrozumie o co chodzi i będzie wiedział, jak dopytać o szczegóły. Oczywiście kwestia objawów jest zwykle bardziej skomplikowana i wymaga subtelnej rozmowy, a potem wspólnej refleksji nad tym, co może pomóc w poradzeniu sobie z nimi. Niewątpliwie pierwszym i bezpośrednim orężem do usuwania objawów są leki i dlatego tak ważne jest, by wiedza o objawach była dostępna psychiatrze: wtedy trafnie dobierze odpowiedni lek.

Wizyta u psychiatry nie sprowadza się jednak tylko do rozmowy o objawach, ani do omawiania farmakoterapii. Niezwykle ważne jest, by pacjent dzięki takiej rozmowie mógł lepiej rozumieć siebie w kontekście upływających dni, żeby żeby poznał swoje mocne i słabe strony, wiedział, jakie stresy są dla niego szczególnie niebezpieczne z punktu widzenia ryzyka nawrotu choroby, jak sobie z tymi stresami radzić, jak ich unikać lub jak je pokonywać. To tu właśnie styka się wiedza psychiatry-eksperta z doświadczeniem własnym pacjenta. Dialog terapeutyczny i przymierze terapeutyczne znajdują się na styku jednej i drugiej wiedzy: w wyniku współpracy powstaje projekt terapii dla pacjenta, jak sensownie i bezpiecznie, ale także twórczo i rozwojowo żyć z chorobą.
Chociaż to może brzmi górnolotnie, na tym właśnie między innymi polega tak zwana psychoterapia podtrzymująca. Podtrzymująca, bo podtrzymuje silne strony pacjenta i jego możliwości (często niedoceniane przez niego samego).

PAMIĘTAJ: Wizyta u lekarza psychiatry jest dla Ciebie – to Ty jesteś "usługobiorcą" w tym spotkaniu.

Być może nieraz zadajesz sobie pytanie, czy podczas wizyty u psychiatry powinien Tobie towarzyszyć ktoś z rodziny. Czasem to ma sens. Na przykład wtedy, gdy czujesz, że uwagi rodzica lub współmałżonka mogą się przydać lekarzowi do lepszego rozumienia Ciebie i Twojej sytuacji. Takie spotkanie jest także wtedy użyteczne, gdy rodzina chciałaby wiedzieć, jak postępować, jak Ci pomóc, jak Cię rozumieć, a sama sobie z tym nie radzi. Wtedy nawet jedno spotkanie z psychiatrą wiele może im pomóc i dobrze wpłynąć na Waszą sytuację w rodzinie.

Współpraca z psychiatrą - wyznaczniki dobrej relacji

Trzeba otwarcie mówić lekarzowi o swoich problemach i doświadczeniach związanych z chorobą, leczeniem, lekami. Ważne jest, aby powiedzieć o tym, co Twoim zdaniem jest ważne w leczeniu, jak reagujesz na leki, jakie są dobre ich skutki, a jakie pojawiły się objawy uboczne. Postaraj się rozmawiać nie tylko o objawach lub ich braku, ale także o tym, co się dzieje w Twoim życiu, co przytrafiło Ci się w ostatnim okresie, co Ci się udało, z czym masz kłopoty, jak się układają Twoje relacje z ludźmi, co słychać w rodzinie, w miejscu pracy czy nauki. Te tematy, chociaż mogą wydawać się dalekie od głównej sprawy, z którą przychodzisz do psychiatry (TWOJE ZDROWIE), to jednak mają one wpływ na Twoje zdrowie. Szczególnie zaś jest istotne, czy masz poczucie wpływu na swoje sprawy. Możesz bowiem mieć różne trudności, możesz sobie czasami z nimi nie radzić, ale nie rezygnuj ze swojego wpływu i wysiłku, żeby było dobrze. Jutro zależy od Ciebie: może być dobre, a w każdym razie mniej złe, jeśli razem ze swoim psychiatrą zastanowisz się, co jest w Twoim interesie, na przykład w sprawach rodzinnych, osobistych, ale też tych zawodowych czy szkolnych.

Wyznaczniki dobrej relacji z punktu widzenia pacjenta:

  • pamiętaj o szczerości w rozmowie i w kontakcie ze swoim terapeutą;
  • nie bój się kontaktu z psychiatrą!
  • nie wstydź się!
  • pytaj, jeśli czegoś nie wiesz, a czujesz, że jest to ważne dla Twojego zdrowia;
  • miej wątpliwości i dziel się nimi ze swoim psychiatrą;
  • obserwuj siebie i swoje zachowanie - informuj lekarza o złym samopoczuciu i zmianach nastrojów;
  • zwracaj uwagę na problemy, także te, które dotyczą Twojego zdrowia fizycznego;
  • zwracaj uwagę na niepokojące czy nietypowe objawy;
  • zwracaj uwagę na skutki uboczne przyjmowania leków, które Ci przeszkadzają i powiedz o nich lekarzowi. Po rozmowie z lekarzem możecie zdecydować o zmianie leku – wybór terapii zależy również od Ciebie. Lekarz nie jest Twoim władcą, ale Twoim partnerem, razem znajdziecie rozwiązanie jak skutecznie radzić sobie z chorobą.

PAMIĘTAJ: Kluczowe jest Twoje zaufanie: lekarz nie pomoże pacjentowi, jeśli nie otrzyma od niego pełnych informacji. Oczywiście, to czy jesteśmy szczerzy wobec naszego rozmówcy, zależy od tego, czy czujemy się bezpiecznie i czy czujemy się szanowani. Zapewnienie dobrego klimatu do rozmowy jest zadaniem psychiatry.

Pierwsza wizyta

Na ogół pierwsza wizyta trwa dłużej. Trzeba bowiem czasu, by poznać główne problemy, by spotkanie nie było tylko formalną wymianą informacji. Nawiązanie kontaktu, budowanie poczucia bezpieczeństwa, otwarcie wobec drugiej osoby, wymagają czasu. Jednocześnie zadaniem psychiatry jest postawienie diagnozy, chociażby wstępnej. To wymaga wnikliwej, czasem rozłożonej na kilka spotkań, rozmowy.

Twoim prawem jest znać diagnozę. Pamiętaj jednak, że diagnoza "schizofrenia" wbrew stereotypowi nie musi oznaczać bezradności, pesymizmu i złej prognozy – choroba nie jest wyrokiem! Tak rzeczywiście było, ale … pół wieku temu i wcześniej, kiedy jeszcze nie było leków antypsychotycznych, ani nowoczesnych form psychoterapii. I chociaż negatywne stereotypy są trwalsze niż obiektywna rzeczywistość, to nie ma powodu, by się im poddawać. Pod słowem "schizofrenia" kryją się przeżycia i objawy chorobowe, które mogą być przykre, bolesne, niekiedy dramatyczne, ale są one do pokonania i wyleczenia. Wcale nie musimy być bezradni wobec choroby psychicznej. Leczenie bywa trudne i długotrwałe, wymaga woli leczenia, ale przynosi efekty (minimalizuje, a nawet usuwa objawy) i pomaga wrócić do życia rodzinnego, zawodowego, do pracy i do nauki. Porozmawiaj o tym ze swoim psychiatrą, zwłaszcza, jeśli słowo "schizofrenia" martwi Cię lub niepokoi.

Może być tak, że osoba, do której się zgłosisz, nie zrozumie Twoich problemów albo nie będzie dla Ciebie odpowiednim partnerem do rozmowy – albo dlatego, że nie miała dla Ciebie dość czasu, albo dlatego, że trudno Ci było być szczerym wobec obcej osoby w czasie pierwszego spotkania, albo dlatego, że być może jesteś osobą nieśmiałą lub niepewną, albo wreszcie dlatego, że to po prostu "nie ta osoba". Niech Cię to jednak nie zraża: Twoje zdrowie jest ważniejsze, więc zadbaj o nie – pokonaj skrępowanie i doprowadź do konsultacji wstępnej z innym terapeutą, który dopasuje się do Ciebie i pozwoli Ci ustalić, czy potrzebne jest leczenie czy nie.

Jeśli to jest Twoje pierwsze spotkanie z "nowym psychiatrą", a wcześniej już gdzieś uczestniczyłeś w terapii, to pamiętaj, aby wziąć ze sobą "historię farmakologiczną": czyli informacje o tym, kiedy, jakie i ile leków zażywałeś, z informacją o efektach tej terapii.

Podczas pierwszej wizyty psychiatra może zapytać Cię o kilka kwestii, na przykład:

  • obecne i przebyte dolegliwości, które utrudniają codzienne funkcjonowanie;
  • Twoje nałogi z uwzględnieniem papierosów, alkoholu, narkotyków;
  • rodzinę, choroby psychiczne w rodzinie, stan cywilny, ilość dzieci itd.
  • wcześniejsze leczenie w szpitalach, zabiegi operacyjne, urazy głowy, ogólne zdrowie fizyczne;
  • pracę, wykształcenie, źródło utrzymania.

Ty również możesz mieć wiele pytań do psychiatry. Żadnego nie wstydź się zadać. Możesz między innymi pytać o to:

  • Jak długo trwa terapia?
  • Jak często trzeba uczestniczyć w terapii? Ile razy będziemy się spotykać?
  • Czy w terapii może wziąć udział ktoś z rodziny?
  • Jakie objawy choroby leczy dany lek? Jakie są korzyści z przyjmowania leku?
  • Jak działa lek, który będę zażywał? Jak długo potrwa zanim lek zacznie działać?
  • Czy mogę zmienić lek, jeżeli nie będzie mi odpowiadał?
  • Jak często powinienem zażywać lek? Co jeżeli zapomnę zażyć?
  • Z czym powinienem się liczyć w trakcie przyjmowania leku? O czym pamiętać?
  • Jakie ewentualne działania niepożądane mogą pojawić się podczas terapii lekiem?
  • Czy mogę uzależnić się od leku?
  • Co oprócz przyjmowania leku powinienem robić, aby terapia była skuteczna?
  • Gdzie mogę szukać wsparcia psychologicznego?

PAMIĘTAJ: Powiedz lekarzowi o wszelkich przebytych chorobach i dolegliwościach, które miewasz. Porozmawiaj o różnych sytuacjach, które uważasz za istotne, ale również o tych mniej istotnych, ponieważ dla lekarza mogą być ważne i znaczące. Bądź zawsze szczery wobec swojego lekarza – możesz mu zaufać.

Kolejne wizyty

Do wizyty u psychiatry nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Często jednak spotkania z psychiatrą są krótkie, a odstęp między spotkaniami liczony w tygodniach, dlatego najważniejsze jest, by czas wizyty był jak najlepiej wykorzystany. Zawsze upewnij się, że masz ustalone terminy kolejnych spotkań.

Podczas spotkania Twój lekarz zapyta Cię o Twoje samopoczucie i przebieg leczenia – udziel szczerych i jak najpełniejszych informacji. Wiedza lekarza o tym, czego doświadczasz, pomoże dostosować jak najbardziej odpowiedni plan leczenia.

Opowiedz lekarzowi o działaniu leku, który przyjmujesz – jak się po nim czujesz, czy objawy się osłabiają. Ważne są również informacje o objawach skutków ubocznych, jeśli występują – zwracaj uwagę na swoje zdrowie fizyczne i rozmawiaj o wszelkich dolegliwości ze strony ciała. Niczego nie należy bagatelizować, wszystko może mieć znaczenie (np. przybieranie na wadze, nadmierna suchość w gardle, osłabienie libido – mogą prowadzić do ewentualnej decyzji o zmianie leku).

Zastanów się, czy nie warto przed spotkaniem spisać swoich myśli. Poproś kogoś z rodziny lub przyjaciela, by Ci towarzyszył, jeśli obawiasz się, że zapomnisz, co mówić i o co pytać, lub jeśli po prostu potrzebujesz wsparcia.

PAMIĘTAJ: Kontynuacja farmakoterapii jest bardzo ważna. Nie należy przerywać samowolnie terapii, leki nie działają od razu – trzeba poczekać na efekty. Zanim zarzucisz kurację i z jakiegoś powodu odstawisz lek, koniecznie skonsultuj swoją decyzję z lekarzem!

  • Częstotliwość wizyt u psychiatry

    Częstotliwość wizyt u psychiatry zależy od Ciebie, ale zaufaj terapeucie, gdy doradza Ci w jakimś okresie częstsze wizyty – na efekty trzeba poczekać, ponieważ nie są widoczne od razu.

    Bądź w stałym i regularnym kontakcie ze swoim terapeutą. Jeżeli tylko pojawi się nowy stres i czujesz, że grozi Ci nawrót objawów, skontaktuj się z nim jak najszybciej. Gdy masz problem – porozmawiaj (chociaż zadzwoń)!

    zwiń
  • Ile kosztuje wizyta u psychiatry?

    Leczenie w ośrodkach mających kontrakty z Narodowym Funduszem Zdrowia jest całkowicie bezpłatne. Leki psychiatryczne, dzięki refundacji NFZ, są relatywnie tanie (wyjątkiem mogą być te leki, którym owa refundacja nie przysługuje, są to jednak pojedyncze przypadki).

    Leczenie w gabinetach prywatnych jest opłacane przez klienta (niekiedy psychiatrzy w ośrodkach niepublicznych mają umowę z NFZ i wówczas leczenie także jest bezpłatne).

    zwiń

WIZYTA U PSYCHOTERAPEUTY

Psychoterapia jest procesem, którego celem jest lepsze zrozumienie swoich uczuć, myśli i działań, a w konsekwencji wprowadzenie użytecznych zmian do swojego życia. Psychoterapia pozwala nam zrozumieć dlaczego czujemy się smutni, albo z jakiego powodu jest nam trudno kontaktować się z ludźmi. Sprzyja to skuteczniejszemu rozwiązywaniu problemów osobistych, rodzinnych lub zawodowych.

Decydując się na psychoterapię, ważne jest określenie jej celu – co chcę zrozumieć, osiągnąć czy zmienić. Dobrze jest powiedzieć terapeucie, jakie są oczekiwania i wspólnie z nim rozważyć, na ile są one realistyczne i jak nad nimi pracować. Nawet, jeżeli z góry wydają się trudne do realizacji – na przykład: "Chciałabym nie zachorować albo Chcę sobie znaleźć dziewczynę – wskazują terapeucie obszary, nad którymi chcemy się zastanawiać podczas wspólnych spotkań. Uzgodnienie zasad współpracy to tzw. kontrakt terapeutyczny.

Różne są rodzaje terapii, różni są psychoterapeuci. Przed podjęciem psychoterapii, możemy zapytać psychoterapeuty, jaki kierunek psychoterapii reprezentuje, na jakiej teorii opiera się w swojej pracy. W praktyce można się spotkać z różnymi podejściami. W Polsce, podobnie jak w innych krajach europejskich, najczęściej psychoterapeuci pracują głównie w ramach podejścia psychodynamicznego, poznawczo-behawioralnego i systemowego. Pomoc pacjentom chorującym na schizofrenię oraz rodzinom tych pacjentów często ma postać psychoedukacji.

Od Twoich potrzeb i celów zależy wybór rodzaju i długość psychoterapii:

  • Jeżeli zależy Ci przede wszystkim na informacji dotyczącej choroby oraz sposobów radzenia sobie z nią, możesz wybrać jakąś formę psychoedukacji (indywidualną, grupową).
  • Dla zmiany sposobu myślenia, postaw, zachowań, korzystny może być model poznawczo-behawioralny.
  • Terapia psychodynamiczna z reguły trwa dłużej i stawia sobie za cel głębszą zmianę cech osobowości.
  • Podejście systemowe zwykle obejmuje całą rodzinę i ma na celu rozwiązywanie rodzinnych konfliktów i poprawę komunikacji rodzinnej.

Nie ma jednoznacznych badań, że jakaś psychoterapia jest lepsza od drugiej. Każda psychoterapia, i każdy certyfikowany, wyszkolony terapeuta, posiada narzędzia do pomocy psychoterapeutycznej. Jeżeli pacjent nie czuje odpowiedniego wsparcia w terapii lub sam terapeuta stwierdzi, że nie pomaga pacjentowi, to jest możliwość, by przejść na terapię do kogoś innego. Ważne jest jednak, by nie rezygnować przedwcześnie z leczenia tylko dlatego, że niedopasowaliśmy się z jednym terapeutą.

Współpraca z psychoterapeutą - cel terapii

Relacja z psychoterapeutą, podobnie jak z psychiatrą, powinna być oparta na wzajemnym szacunku i zaufaniu, co pozwala rozmawiać o wielu sprawach bez poczucia zawstydzenia czy dyskomfortu. Jednak uzyskanie tego zaufania i poczucia bezpieczeństwa nie pojawia się od razu, wymaga czasu i cierpliwości.

Psychoterapeuta na ogół nie udziela rad. Psychoterapeuta pomaga w "poukładaniu" myśli i uczuć. Jeżeli na przykład czujesz smutek, może razem z Tobą szukać źródła tego smutku, może pomóc zrozumieć, co się z Tobą dzieje i dlaczego tak jest. Jeżeli czujesz bezradność wobec choroby, terapeuta pomoże Ci określić, kiedy nie dajesz sobie rady tak bardzo, że reagujesz objawami chorobowymi. Wspólnie możecie się zastanowić, od czego to zależy i jak to zmienić. Dzięki terapii, możesz poznać swoje mocne i słabsze strony.

Psychoterapię rozpoczyna się w momencie, gdy pacjent lub członek rodziny, dostrzega potrzebę takich spotkań i czuje się do nich gotowy, a terapeuta uważa, że jest w stanie mu pomóc. W oddziałach opieki całodobowej nie ma wystarczająco dużo czasu, aby prowadzić regularną psychoterapię – służy ona przede wszystkim celom diagnostycznym i ustaleniu planu leczenia. Zazwyczaj, po wypisie, pacjent jest kierowany do Oddziału Dziennego, Zespołu Leczenia Środowiskowego lub do Poradni Zdrowia Psychicznego, w których może uczestniczyć w różnych formach terapii.

PAMIĘTAJ: Psychoterapia nie może zastępować farmakoterapii. W dobrze prowadzonym leczeniu obie te metody – psychoterapia i farmakoterapia – uzupełniają się.

Pierwsza wizyta

Z reguły, na pierwszych spotkaniach ustala się wspólnie częstotliwość i długość spotkań (sesji psychoterapeutycznych). Należy przestrzegać terminów wizyt, ponieważ w pracy psychoterapeutycznej dużą rolę odgrywa ciągłość i regularność terapii. Nie można liczyć na poprawę po kilku spotkaniach! Jeżeli decydujemy się na psychoterapię, musimy nastawić się na dłuższy kontakt z terapeutą. Dlatego też ważne jest, żeby nie tylko był dobrym profesjonalistą, ale żebyśmy mieli poczucie, że jesteśmy słuchani i rozumiani. W terapii zdarzają się różne trudne momenty i poczucie, że lubimy swojego terapeutę może pomóc je przetrwać.

PAMIĘTAJ: Terapeuta nie będzie Cię sądził, ani oceniał. Jego zadaniem jest pomoc w obiektywnym spojrzeniu na wiele spraw. Najważniejsze jest Twoje poczucie zaufania, które pozwala na pozostanie w terapii. Nie oznacza to, że w rozmowie z psychoterapeutą trzeba powiedzieć "wszystko" – możesz mówić tyle, ile chcesz.

Podczas pierwszej wizyty psychoterapeuta może zapytać Cię o kilka kwestii, na przykład o:

  • cel, czyli co chcesz osiągnąć dzięki sesjom terapeutycznym (czasami, określenie dokładnego celu, jaki przed sobą stawiamy, zajmuje kilka spotkań);
  • przebieg Twojego dotychczasowego leczenia;
  • Twoje ogólne samopoczucie i nastrój;
  • rodzinę, stan cywilny, liczbę dzieci itd.;
  • pracę, wykształcenie, źródło utrzymania.

Ty również możesz mieć wiele pytań do psychoterapeuty. Żadnego nie wstydź się zadać. Możesz między innymi pytać o to:

  • Jak długo będzie trwała terapia?
  • Jak często trzeba uczestniczyć w terapii? Ile razy będziecie się spotykać?
  • Czy w terapii może wziąć udział ktoś z rodziny?
  • Gdzie możesz szukać wsparcia? Dokąd się zgłosić na dodatkowe zajęcia?
  • Co masz robić, jeżeli znajdziesz się w trudnej sytuacji i konieczny będzie natychmiastowy kontakt? Jak możesz skontaktować się ze swoim terapeutą? Czy musisz wówczas czekać na swój termin?

Ustal również z terapeutą to, czy będzie się on kontaktował z Twoim lekarzem psychiatrą (jeżeli są to dwie różne osoby).

Kolejne wizyty

Nie trzeba specjalnie przygotowywać się do wizyty u psychoterapeuty. Psychoterapia to praca na przeżyciach, na emocjach, na tym, co się dzieje wewnątrz osoby, jak i między nią a terapeutą. Każde spotkanie jest kontynuacją poprzedniego.

Praca terapeutyczna może przebiegać różnie w zależności od rodzaju terapii. W podejściu behawioralno-poznawczym częste są "zadania domowe" i terapeuta może nas poprosić, żeby nad czymś pracować samemu, sporządzać notatki. W podejściu psychodynamicznym częściej proszeni jesteśmy o relacjonowanie swoich uczuć i myśli pojawiających się w czasie sesji. W terapii rodzinnej (systemowej) zasadnicze znaczenie ma umiejętność rozmowy o tym, jak się wzajemnie zrozumieć i porozumieć.

Nie rezygnuj z terapii przedwcześnie, zwłaszcza jeżeli nie od razu przynosi widoczne efekty – psychoterapia to proces, który wymaga czasu, nieraz trwa kilkanaście lat (nie ma ograniczeń czasowych). Koniec spotkań ustal wspólnie z terapeutą.

Jeżeli z jakiegoś ważnego powodu nie możesz przyjść na psychoterapię, zawiadom o tym terapeutę i przełóż spotkanie na inny termin.

  • Ile kosztuje wizyta u psychoterapeuty?

    Leczenie w ośrodkach mających kontrakty z Narodowym Funduszem Zdrowia jest całkowicie bezpłatne.

    Leczenie w gabinetach prywatnych jest opłacane przez klienta – ceny są różne. Niekiedy psychoterapeuci w ośrodkach niepublicznych mają podpisaną umowę z NFZ i wówczas leczenie także jest bezpłatne.

    zwiń